Rozpoczął się Europejski Tydzień Wiedzy o Półpaścu – inicjatywa, która zwraca uwagę na zagrożenia związane z tą chorobą oraz na możliwości skutecznej profilaktyki. Półpasiec to nie tylko przejściowa wysypka. To schorzenie, które może prowadzić do przewlekłego, trudnego do leczenia bólu i poważnie obniżyć jakość życia – szczególnie u seniorów i osób z obniżoną odpornością.
Chorobę wywołuje wirus ospy wietrznej (VZV), który po przechorowaniu ospy pozostaje w organizmie w stanie uśpienia. Gdy odporność spada – z powodu wieku, choroby przewlekłej czy stresu – wirus może się reaktywować i wywołać półpasiec.
Objawy najczęściej zaczynają się od kilkudniowego bólu wzdłuż nerwów międzyżebrowych – stąd nazwa „półpasiec”. Następnie pojawia się charakterystyczna wysypka: bolesne pęcherzyki na rumieniowym podłożu, zwykle po jednej stronie ciała i nieprzekraczające linii środkowej. Może wystąpić gorączka oraz powiększenie węzłów chłonnych. Wysypka zazwyczaj ustępuje po 7–14 dniach.
Problem w tym, że u części chorych ból nie znika wraz z wysypką.
Neuralgia popółpaścowa – ból, który nie mija
Najczęstszym i najdotkliwszym powikłaniem jest neuralgia popółpaścowa – przewlekły nerwoból utrzymujący się miesiącami, a nawet latami po przebytej chorobie. Pacjenci opisują go jako palący, rwący, przeszywający, przypominający rażenie prądem.
Długotrwały ból po półpaścu występuje nawet u 30% chorych. Powikłania mogą obejmować także porażenie nerwu twarzowego czy trwałą przeczulicę skóry. Szczególnie narażone są osoby starsze – po 85. roku życia ryzyko zachorowania sięga niemal 50%.
Szacuje się, że nawet 90% dorosłych Polaków jest narażonych na rozwój półpaśca. Każdego roku w Polsce diagnozuje się od 118 do 142 tysięcy przypadków. Choć najwięcej zachorowań notuje się w miesiącach wiosenno-letnich, na półpasiec można zachorować przez cały rok – to nie choroba sezonowa jak grypa.
Szczepienie chroni nawet przez 10 lat
Eksperci podkreślają, że najskuteczniejszą formą profilaktyki jest szczepienie. Szczepionka przeciw półpaścowi chroni zarówno przed zachorowaniem, jak i przed jego najgroźniejszymi powikłaniami, w tym przewlekłym bólem. Ochrona utrzymuje się nawet do 10 lat.
Najskuteczniejszą ochronę zapewnia szczepionka Shingrix. Do pełnej ochrony potrzebne są dwie dawki podawane w odstępie dwóch miesięcy (drugą można przyjąć maksymalnie do 6 miesięcy po pierwszej). Najczęstsze działania niepożądane to ból w miejscu wkłucia, zmęczenie, bóle mięśni i głowy.
Bezpłatnie dla seniorów, z refundacją dla młodszych
Szczepienie jest bezpłatne dla osób w wieku 65+ z grup ryzyka (m.in. z chorobami serca, płuc, nerek, cukrzycą, chorobą nowotworową, reumatoidalnym zapaleniem stawów, łuszczycą czy nieswoistymi zapaleniami jelit).
Osoby dorosłe od 18. roku życia ze zwiększonym ryzykiem zachorowania mogą skorzystać z 50-procentowej refundacji. Cena szczepionki bez refundacji wynosi 751 zł.
Od sierpnia 2025 roku przeciw półpaścowi można zaszczepić się nie tylko w przychodni POZ, ale również w aptece. Receptę wystawia lekarz POZ lub farmaceuta (w przypadku szczepienia w aptece). Warto wcześniej sprawdzić, czy dana apteka prowadzi punkt szczepień i umówić termin wizyty.
Łódzkie: rośnie liczba szczepień i aptek
W województwie łódzkim systematycznie rośnie liczba aptek oferujących szczepienia – z 127 w 2024 roku do 158 w 2026 roku. W 2025 roku w aptekach zaszczepiło się przeciw półpaścowi blisko 1 400 mieszkańców regionu.
Łódzki Oddział Wojewódzki NFZ w 2025 roku sfinansował usługę szczepień kwotą ponad 45,5 tys. zł. Natomiast od sierpnia 2025 roku, w ramach refundacji aptecznej, sfinansowano ponad 14 tysięcy opakowań szczepionki na łączną kwotę przekraczającą 10,5 mln zł.
Warto działać teraz
Europejski Tydzień Wiedzy o Półpaścu to dobry moment, by przypomnieć: półpasiec nie jest łagodną chorobą wieku podeszłego, lecz realnym zagrożeniem zdrowia i komfortu życia. Dzięki szczepieniu można uniknąć nie tylko samej choroby, ale przede wszystkim jej bolesnych i długotrwałych powikłań.